Nghỉ hè là gì mà cứ mỗi khi tiếng ve bắt đầu râm ran và hoa phượng đỏ rực, nhiều đứa trẻ háo hức mong chờ còn cha mẹ lại bắt đầu lo lắng? Với trẻ, nghỉ hè là khoảng thời gian được vui chơi, nghỉ ngơi sau một năm học căng thẳng. Nhưng với nhiều phụ huynh, đây cũng là lúc xuất hiện hàng loạt nỗi băn khoăn: làm sao để con không mê điện thoại, nghiện game, sinh hoạt đảo lộn hay lãng phí cả mùa hè trong sự mất kết nối. Bởi mùa hè không chỉ là khoảng thời gian “không đi học”, mà còn là cơ hội rất quý để trẻ được trải nghiệm, học kỹ năng sống, kết nối với gia đình và trưởng thành theo một cách tự nhiên hơn. Trong bài viết này, Học viện Minh Trí Thành sẽ cùng anh/chị nhìn lại ý nghĩa thật sự của kỳ nghỉ hè và gợi ý những cách giúp con có một mùa hè vừa vui, vừa bổ ích, vừa lớn lên tích cực từ bên trong.
1. Nghỉ hè là gì?
Nghỉ hè là khoảng thời gian học sinh tạm dừng việc học chính khóa, sau khi kết thúc một năm học. Đây là kỳ nghỉ để con tạm rời sách vở, trường lớp, bài kiểm tra và áp lực học tập. Nhưng nếu chỉ hiểu nghỉ hè như vậy là chưa đủ. Nghỉ hè còn là khoảng chuyển nhịp rất quan trọng trong hành trình lớn lên của trẻ.
Suốt năm học, phần lớn thời gian của con là giờ vào lớp, giờ học, giờ làm bài, giờ kiểm tra, giờ kỷ luật. Vì thế, mùa hè là lúc con có cơ hội được tái tạo lại cấu trúc, phục hồi năng lượng, để chuẩn bị cho một chặng đường mới tiếp theo.
Với trẻ, nghỉ hè không chỉ là nghỉ học. Đó là lúc cơ thể được vận động thoải mái, tâm trí được thư giãn, cảm xúc được xả bớt áp lực tích tụ. Và cũng là cơ hội để con học thêm kỹ năng, học cách giao tiếp, tạo thói quen tốt, nề nếp, rèn tính tự lập.
Nếu năm học giúp con phát triển về kiến thức, thì mùa hè có thể giúp con phát triển về trải nghiệm. Một mùa hè đúng nghĩa không nhất thiết phải đi thật nhiều nơi, học thật nhiều lớp, tham gia thật nhiều chương trình mới là mùa hè có giá trị. Nhiều khi, một mùa hè bổ ích là mùa hè giúp con được nghỉ đúng nghĩa, được sống kỉ luật yêu thương, có nề nếp, được lớn lên trong trải nghiệm thật và được kết nối nhiều hơn với chính mình, với gia đình, với cuộc sống xung quanh.
Nên nghỉ hè chính là khoảng thời gian để con vừa nghỉ ngơi, vừa tái tạo, vừa trưởng thành theo những cách rất thực tế, hiệu quả.
2. Vì sao nhiều cha mẹ đau đầu khi con nghỉ hè?
Nhiều cha mẹ sợ mùa hè vì con được nghỉ. Khi đó, sẽ có hàng loạt vấn đề có thể xảy ra, ảnh hưởng đến việc phát triển của con và cuộc sống gia đình.
2.1 Trẻ dễ nghiện điện thoại, game, mạng xã hội
Đây là nỗi lo lớn nhất và cũng là điều xảy ra phổ biến nhất trong nhiều năm gần đây mỗi khi con nghỉ hè. Khi con ở nhà nhiều, thiếu hoạt động thay thế, thiếu người đồng hành và không có mục tiêu rõ ràng trong ngày, điện thoại, game, YouTube hay mạng xã hội gần như trở thành lựa chọn dễ nhất. Chỉ cần một chiếc điện thoại hoặc máy tính bảng, con có thể ngồi hàng giờ với video ngắn, trò chơi, tin nhắn và những nội dung giải trí liên tục. Từ đó, nguy cơ nghiện game, nghiện mạng xã hội và lệ thuộc vào thiết bị điện tử ngày càng tăng lên mà nhiều cha mẹ không nhận ra từ đầu.
Kéo theo đó là hàng loạt thói quen tiêu cực dần hình thành: thức khuya hơn, ngủ dậy muộn hơn, ăn uống thất thường, thiếu vận động, thiếu giao tiếp thật và mất dần hứng thú với những hoạt động ngoài đời sống. Ban đầu cha mẹ thường nghĩ “con chỉ giải trí một chút”, nhưng nếu kéo dài suốt mùa hè, con sẽ ngày càng khó quay lại nhịp sống lành mạnh và dễ rơi vào trạng thái mất động lực, lười vận động, cáu gắt hoặc phụ thuộc cảm xúc vào điện thoại.
Các thiết bị điện tử hấp dẫn con, vì nó cho cảm giác được ghi nhận, cảm giác của người chiến thắng, được vui nhanh, đỡ chán nhanh, đỡ phải tự nghĩ mình sẽ làm gì. Nếu cha mẹ không chuẩn bị trước một mùa hè có kế hoạch, mục tiêu, thiết bị điện tử gần như sẽ tự động lấp đầy mọi khoảng trống của con.
ĐỌC THÊM: 7 cách giúp con cai nghiện game hiệu quả mà không cần la mắng
2.2 Cha mẹ bận rộn, khó đồng hành cùng con
Đây là khó khăn của rất nhiều cha mẹ, vì hè con được nghỉ, nhưng cha mẹ vẫn phải đi làm, áp lực công việc, áp lực kinh tế, trách nhiệm hàng ngày. Không phải cha mẹ nào cũng có điều kiện ở bên con cả mùa hè. Vì vậy, dù hầu hết cha mẹ đều muốn cho con có một mùa hè ý nghĩa, nhưng nhiều phụ huynh vẫn rơi vào cảm giác bất lực. Vì ở nhà với con thì không thế, mà đi làm rồi để con ở nhà tự xoay xở thì không yên tâm, gửi con đi đâu cũng phải cân nhắc, nếu cứ để con ở nhà làm bạn với tivi, điện thoại, mạng xã hội thì lại càng lo. Dẫu biết cha mẹ nào cũng thương con, nhưng không phải cha mẹ nào cũng biết cách giúp con có một mùa hè bổ ích, ý nghĩa và phù hợp với điều kiện thật của gia đình mình.
2.3 Trẻ thiếu kỹ năng tự chơi và tự học
Thời đại công nghệ, thời đại số hiện này, trẻ quen sống trong lịch được sắp sẵn, mọi thứ được chuẩn bị. Từ việc học chính, học thêm, ăn gì, ngủ nghỉ, mặc ra sao. Khi bước vào kỳ nghỉ hè, nếu không có cha mẹ, người lớn khơi gợi nội động lực, mục tiêu sống, con dễ rơi vào trạng thái không biết làm gì, học gì, không biết bắt đầu từ đâu, đâu mới là hoạt động, trải nghiệm hữu ích, tốt cho con. Nghỉ hè con có thời gian, nhưng con lại không có năng lực tự quản thời gian.
Đó là lý do, với nhiều trẻ nghỉ hè nhưng không thực sự vui. Đó là khoảng thời gian tẻ nhạt, cảm giác chán, rồi tìm đến thiết bị điện tử, mạng xã hội như cách lấp khoảng trống. Nếu cha mẹ nhận diện được vấn đề, sẽ thấy gốc rễ vì con chưa được rèn luyện, xây dựng năng lực sống tự chủ.
XEM THÊM: Thực trạng nghiện mạng xã hội hiện nay: Con số đáng báo động
2.4 Nhiều phụ huynh áp lực phải cho con học trước chương trình
Nhiều cha mẹ sợ con tụt lại, sợ con nghỉ hè lâu sẽ quên kiến thức, sợ sang năm học mới con sẽ không theo kịp chương trình, sợ không bằng các bạn. Thế là mùa hè vừa bắt đầu, lịch học thêm đã kín: Học toán, học văn, học tiếng Anh, học trước chương trình, luyện đề, củng cố kiến thức… Có rất nhiều đứa trẻ gần như không có mùa hè, chỉ là đổi địa điểm học từ trường sang trung tâm hoặc lớp học thêm.
Biết rằng, tất cả là cha mẹ làm vậy thường xuất phát từ lo lắng và yêu thương con, nhưng nếu lo lắng và yêu thương không đúng cách, chính áp lực “phải dẫn đầu, phải bằng bạn” sẽ làm con mất luôn cơ hội quý giá để con khởi động lại sau một năm học dài. Mùa hè đến, nhưng con không được chơi, không được trải nghiệm, không được sống đúng nhịp tuổi thơ, sẽ rất dễ tích thêm các vấn đề tiêu cực, chứ không phải là tích thêm nội lực.
3. Nghỉ hè nên cho con làm gì để vừa vui vừa phát triển?
Đây là câu hỏi và cũng là mong muốn thật sự của các bậc làm cha mẹ. Và câu trả lời không nằm ở một hoạt động duy nhất, mà nằm ở cách cha mẹ lên kế hoạch cho trẻ có một mùa hè sao cho có đủ ba yếu tố: nghỉ ngơi – trải nghiệm – trưởng thành.
3.1 Cho trẻ tham gia hoạt động ngoài trời
Trong bối cảnh trẻ ngày nay dành quá nhiều thời gian trong nhà, trên màn hình, thì các hoạt động ngoài trời là vô cùng cần thiết. Cha mẹ có thể cho con tham gia các hoạt động: đi bộ, chạy bộ, bơi lội, chơi cầu lông, đá bóng, leo núi nhẹ, chăm cây, chăm nuôi động vật,….đơn giản hơn là hít thở bầu không khí trong lành, vận động và hứng những ánh nắng ban mai. Những hoạt động này không chỉ tốt cho thể chất, mà còn giúp con năng động hơn, giảm phụ thuộc vào vô tuyến, điện thoại, tăng sự linh hoạt, sống gần với thiên nhiên hơn,….Đứa trẻ được trải nghiệm, được tham gia các hoạt động ngoài trời, có nhiều cơ hội được sống thật với cơ thể mình hơn.
3.2 Cho trẻ về quê thăm ông bà, họ hàng
Đây là một trải nghiệm rất ý nghĩa, khơi gợi tình yêu thương và lòng biết ơn trong con – gốc rễ của thành công. Đặc biệt với những đứa trẻ đang lớn lên trong thế giới thành thị, thiết bị số và nhịp sống nhanh quá nhiều. Về quê, con sẽ học cách kết nối với ông bà, họ hàng, hiểu hơn về gốc rễ gia đình, tiếp xúc với nhịp sống bớt vội, nhiều ý nghĩa hơn, gần gũi với thiên nhiên và trải nghiệm những nhiều thiết thực, gần gũi mà thành thị, phố xá không có.
Nhiều đứa trẻ sau những chuyến về quê trở nên dễ gần hơn, bình tĩnh hơn, kết nối hơn với gia đình. Vì ở quê, con được chạm vào một kiểu sống khác: ít màn hình hơn, nhiều con người thật hơn.
3.3 Cho con đi du lịch cùng gia đình
Việc tổ chức đi du lịch không chỉ để gia đình đổi gió. Nếu cha mẹ biết tận dụng, đây còn là những dịp giúp con có thêm rất nhiều kiến thức, là một trường học vô cùng sống động.
Nếu biết tận dụng, nó là một trường học rất sống động. Con sẽ có cơ hội mở rộng trải nghiệm, học cách quan sát, học thích nghi với môi trưởng mới, học giao tiếp, trân trọng thời gian bên nhau hơn và có những khoảng thời gian vô cùng đáng giá bên cha mẹ.
Không cần chuyến đi quá xa hay quá đắt đỏ. Một chuyến đi ngắn, đơn gian, được chuẩn bị với tinh thần kết nối đã có thể tạo ra rất nhiều giá trị. Điều làm một chuyến đi có ý nghĩa không phải số tiền bỏ ra, mà là mức độ hiện diện của các thành viên trong chuyến đi ấy.
3.4 Rèn cho trẻ kỹ năng làm việc nhà
Trong năm học, nhiều cha mẹ thương con, muốn con tập trung cho việc học, nên có thể làm hộ, làm thay con, ít giao việc nhà cho con. Nhưng nghỉ hè là thời điểm rất thích hợp, để cha mẹ rèn cho con những kỹ năng sống cơ bản: giặt quần áo, phơi, thu, gấp quần áo, dọn phòng, quét nhà, rửa bát, nấu món ăn, tưới cây, phụ bố mẹ làm những công việc nhà phù hợp với từng độ tuổi.
Tâm lý nhiều cha mẹ sợ con mới học làm sẽ làm chậm, làm chưa khéo, nên thôi tự làm cho nhanh. Nhưng nếu cứ vậy, con rất khó lớn lên trong tinh thần trách nhiệm, tự giác, tự chủ.
Làm việc nhà giúp con hiểu mình là một phần của gia đình, mình cần có trách nhiệm với không gian sống, và mình có thể tự chăm sóc bản thân từng bước một.
3.5 Khuyến khích trẻ đọc sách trong mùa hè
Mùa hè là khoảng thời gian rất tốt để nuôi dưỡng thói quen đọc sách trong con.
Trong năm học, việc đọc sách thường gắn với bài vở, áp lực kiến thức. Nhưng mùa hè có thể là lúc cha mẹ khơi gợi thói quen đọc sách cho con, vì tò mò, vì thích thú, vì được mở ra trong mình những khoảng trời mới. Để việc tạo thói quen đọc sách cho con đạt hiệu quả, cha mẹ hãy chọn sách gần với sở thích, đúng độ tuổi, sách truyền cảm hứng, sách hướng dẫn kỹ năng sống, kỹ năng mềm, sách truyện, lịch sử, khám phá, khoa học vui,…
Điều quan trọng không phải là số lượng sách con đọc, mà là tạo cho con cảm giác thoải mái, dễ chịu với việc đọc sách, và con học được những kiến thức, điều bổ ích từ sách.
3.6 Cho con tham gia các lớp kỹ năng sống
Các lớp kỹ năng sống phù hợp sẽ là một hoạt động rất tốt cho con trong dịp nghỉ hè. Vì nó có thể giúp con tự tin hơn, biết giao tiếp hơn, biết cách làm việc nhóm, có khả năng giải quyết vấn đề, tăng kỹ năng làm việc nhóm, quản lý cảm xúc, biết bảo vệ bản thân, trưởng thành hơn trong ứng xử.
Tuy nhiên, cha mẹ cần chọn lọc các lớp kỹ năng sống phù hợp, không phải lớp nào cũng đăng ký. Hãy xem con thật sự đang cần điều gì, tính cách con hợp với môi trường nào, chương trình nào.
3.7 Cho trẻ học môn năng khiếu hoặc thể thao yêu thích
Kỳ nghỉ hè là khoảng thời gian lý tưởng, để con chạm vào những năng lực khác ngoài học văn hóa. Đó có thể là bơi lội, đá bóng, cờ vua, đàn, vẽ, hát, hoặc bất kì một môn thể thao lành mạnh nào mà con thích. Những hoạt động này giúp con giải phóng năng lượng, khám phá sở thích, tăng lòng tự tin, cảm nhận niềm vui từ quá trình luyện tập, giúp con nhận ra giá trị bản thân không chỉ nằm ở điểm số. Một đứa trẻ được sống, được làm điều mình yêu thích sẽ có thể sống và tỏa sáng bằng tài năng trong chính con.
3.8 Cho trẻ tham gia trại hè
Trại hè là một lựa chọn rất hay với những gia đình có điều kiện phù hợp. Nó giúp con học cách sống tự lập, tự chủ khi xa cha mẹ trong một khoảng thời gian ngắn, tăng tính tự lập, học thích nghi, mở rộng quan hệ bạn bè, trải nghiệm tập thể và có cơ hội vượt qua những nỗi sợ bên trong con. Điều cha mẹ cần làm là chọn trại hè phù hợp với độ tuổi, tính cách và sự sẵn sàng của con, tránh việc cho con tham gia vì thấy “ai cũng đi”.
3.9 Dạy trẻ quản lý thời gian và tự lập trong mùa hè
Một mùa hè sẽ rất dễ trôi qua vô nghĩa, nếu con không biết bắt đầu từ đâu, thời gian nào chơi, thời gian nào học, thời gian nào làm việc nhà, con không biết chịu trách nhiệm. Lưu ý, cha mẹ cũng không nên lịch cụ thể, chi tiết cho con như vậy con sẽ rất dễ phụ thuộc, nhưng cũng không nên thả hoàn toàn, hãy cùng con xây dựng một khung sinh hoạt mềm từ giờ thức dậy, giờ vận động, giờ đọc sách, giờ chơi, giờ làm việc nhà, giờ dùng thiết bị, giờ sinh hoạt gia đình. Một đứa trẻ được tham gia lên kế hoạch, lịch học tập, làm việc, con sẽ có cảm giác mình được tôn trọng và dễ hợp tác hơn.
4. Những sai lầm cha mẹ thường mắc phải khi con nghỉ hè
4.1 Cho con học thêm kín lịch
Không ít cha mẹ vì lo tương lai của con, mà biến mùa hè thành kỳ học thứ ba. Tâm lý đón chờ mùa hè để xả, để chơi chưa kịp vui thì cha mẹ “ốp” nào học Toán, Tiếng Việt, Tiếng Anh, năng khiếu. Việc học hè nếu được sắp xếp phù hợp, sẽ tạo cho con cảm giác hợp tác, thoải mái, con vừa được học, vừa được chơi, con tin tưởng vào cách quản lý, sắp xếp của cha mẹ.
4.2 Để con sử dụng điện thoại cả ngày
Rất nhiều cha mẹ vì quá bận rộn, không có thời gian để bên con, đồng hành cùng con, để giúp con có một mùa hè thật sự ý nghĩa. Nên đã chọn điện thoại, vô tuyến là nơi để “trông con hộ”, “Để con ngoan tạm thời”. Ban đầu chỉ là cho con xem một lúc để cha mẹ làm việc, nhưng nếu không có giới hạn rõ ràng, con rất dễ dành gần như cả ngày cho điện thoại, con trở nên nghiện TikTok, YouTube, game và mạng xã hội. Khi đó, không chỉ là thời gian, nhịp sống, cảm xúc, cơ hội để tạo ra những thói quen tốt, rèn tính tập trung của con cũng bị ảnh hưởng.
XEM NGAY: Nghiện TikTok là gì? Dấu hiệu nhận biết và cách cai nghiện TikTok hiệu quả
4.3 So sánh con với “con nhà người ta”
“Hè đến, con nhà người ta biết phụ bố mẹ bao việc. Con nhà mình chỉ chơi cũng không xong”, “Các bạn đi học thêm, học trước chương trình hết rồi”, “ Bạn A học giỏi thế”,…Những lời so sánh sẽ khiến con nghi ngờ giá trị bản thân, trở nên tự ti, thu mình, chứ không phải giúp con có thểm động lực cố gắng như cha mẹ nghĩ.
Mùa hè vốn nên là khoảng thời gian để con reset lại bản thân. Nếu cha mẹ tiếp tục dùng so sánh làm động lực, con sẽ khó cảm nhận được sự vui sống thật sự, nhất là dịp nghỉ hè.
4.4 Ép con tham gia quá nhiều hoạt động
Có những cha mẹ rất thương, và nghĩ để tốt cho con thì“mùa hè con phải thật bổ ích”. Và rồi lịch của con bị sắp kín: sáng học Toán, chiều học Văn xong rồi đi bơi, tối Tiếng Anh, cuối tuần trại hè, ngoại khóa, workshop,…Với cha mẹ lịch học như vậy vừa giúp con có thêm nhiều kiến thức, lại tránh việc con có thời gian để lao vào game, điện thoại.
Thực chất, một mùa hè ý nghĩa, bổ ích không phải là mùa hè kín lịch nhất, mà là một kỳ nghỉ con vừa được vui chơi lành mạnh, vừa được trải nghiệm, vừa thật sự được sống là chính mình.
4.5 Không dành thời gian kết nối với con
Cha mẹ có thể cho con một cuộc sống đủ đầy về mọi mặt, chuẩn bị cho con rất nhiều thứ: lớp học, chuyến đi, kỹ năng, thể thao, nhưng lại không dành cho con những khoảng thời gian thật sự chất lượng, để kết nối với con. Nếu cả mùa hè của con trôi qua, mà gần như không có thời gian thật sự bên cha mẹ, thì dù đủ đầy bên ngoài, nhưng bên trong con vẫn rất thiếu, thiếu tình yêu thương, sự quan tâm những lúc con cần. Con cần bữa cơm được ngồi ăn cùng cha mẹ, đượng cha mẹ ngồi lắng nghe con chia sẻ, có cảm giác được ghi nhận, khen ngợi, cảm giác được thuộc về,…
Kết luận
Nghỉ hè không chỉ là khoảng thời gian con tạm rời trường lớp, mà là cơ hội để con được nghỉ ngơi, phục hồi, trải nghiệm, rèn kỹ năng sống và trưởng thành hơn.
Câu trả lời đúng cho “Nghỉ hè nên cho con làm gì?”. Đó không phải là cố làm cho mùa hè của con thật hoành tráng hay thật dày đặc lịch học, mà là giúp con có một mùa hè có nhịp, có kết nối, có trải nghiệm và có sự trưởng thành từ bên trong.
Nếu anh chị đang lo lắng vì sợ con nghỉ hè dễ nghiện điện thoại, dễ mất nề nếp, khó tự học, hoặc không biết phải tổ chức mùa hè cho con thế nào để vừa vui vừa phát triển, thì có lẽ điều cần nhất không phải là thêm một lớp học nữa. Mà là một góc nhìn đúng hơn về cách đồng hành với con.
Học viện Minh Trí Thành đã và đang làm điều đó cùng hàng chục nghìn cha mẹ thông qua các chương trình miễn phí Đường đến trái tim con, Cha mẹ tỉnh thức. Vì chúng tôi biết điều giá trị nhất cha mẹ có thể trao cho con trong mùa hè không chỉ là lịch học, lịch hoạt động, mà là một môi trường sống lành mạnh, đủ yêu thương, đủ định hướng để con vừa được là trẻ con, vừa được lớn lên một cách có nền tảng.
Một mùa hè đẹp không phải là mùa hè con bận nhất cho việc học, mà là sau khi kỳ nghỉ hè kết thúc, con sống tích cực hơn, tự lập hơn, chủ động, kết nối sâu sắc với cha mẹ.
Anh/chị có thể đăng ký tham gia miễn phí các chương trình đồng hành dành cho cha mẹ và con tại https://sukien.minhtrithanh.com/ để giúp con có một mùa hè ý nghĩa, cân bằng và trưởng thành thật sự.
XEM THÊM: Học viện Minh Trí Thành có tốt không? Review hiệu quả thực tế và những điều bạn cần biết
